Бэрт өрдөөҕүтэ, халлааҥҥа сулус да, ый да суох эрдэхтэринэ, баайдаах дьадаҥы ини-биилэр олорбуттар. Аҕалара өлбүтүн кэннэ, туох баар сири-уоту, баайы-дуолу барытын убайа ылбыт, инитигэр туох даҕаны тиксибэтэх. Убайа олус байбыт, ахсаанын да билбэт сүөһүлэммит, халыҥ харчытын кыайан аахпат буолбут. Быраат эрэйдээх бултаан, балыктаан оҕолорун иитэн олороохтообут. Биир сыл булт даҕаны, балык даҕаны мэлийбит.
Аһыыра-таҥнара суох буолан, инитэ убайыгар ас, харчы көрдөһө тиийбит. Ол тиийбитэ, убайа көмүс хобордооххо көмүс манньыаттары өрөһөлүү кутан ааҕа олорор эбит. «Тоҕо манна кэллиҥ?» — диэбит уонна хобордооҕун таҥаһынан саба быраҕан кэбиспит.
Инитэ кыһалҕатын кэпсээбит, ас-таҥас көрдөөбүт. Убайа тугу да бэрсибэтэх. Онуоха инитэ кыыһыран, хобордоохтоох манньыаты сабыы анныттан ньылбы тардан ылбыт, таһырдьа ойон тахсыбыт итиэннэ хобордооҕу харчылары баҕастары үөһэ халлаан диэки кыыраппыт. Манньыаттар өрө кыырайан тахсан, халлааҥҥа сыстан хаалбыттар уонна сулус буолбуттар.
Хобордоох, сулустар быыстарыгар сыста түспүт уонна ый буолбут.
Ол кэмтэн ыла баай убай эстэ дьадайбыт. Оттон инитэ харчыга наадыйдаҕына, түүн тахсан халлаан диэки илиитин уунар, оччоҕо үөһэттэн илиитигэр көмүс манньыат түһэн кэлэр эбит. Инньэ гынан, кыра быраат кыһалҕата суох олорбут, хата убайыгар көмөлөһөр, харчы бэрсэр буолбут.
*ини-бии – бииргэ төрөөбүт убайдыы сурустуу уолаттар.
Сорудахтары торлор.
- Өрдөөҕүтэ халлааҥҥа туох суох эбитий?
А) күн
Б) сулус
В) былыт
Г) ый
- Аҕалара өлбүтүн кэннэ баайы-дуолу ким ылыбытый?
А) ийэлэрэ
Б) убайа
в) инитэ
- Этиини ситэрэн уһул.
Убайа олус ______________ байбыт, ахсаанын ________________________ сүөһүлэммит, ____________________________________________________________________________
буолбут.
- Аһыыра-таҥнара суох буолан, инитэ убайыгар тугу көрдүү барбытый:
А) көмүс
Б) таҥас
В) ас, харчы
- Убайа көмүс манньыаттары туохха куппутуй?
А) дьааһыкка
Б) уһаакка
В) хобордооххо
- Хобордоох туохха кубулуйбут?
А) ый
Б) күн
В) сулус
- Бу остуоруйа туохха үөрэтэрий? Санааҕын суруй.
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
